Οι επιστήμονες μόλις ανακάλυψαν μια ακόμη σημαντική αιτία για το λιώσιμο των πάγων στη Γροιλανδία Οι επιστήμονες εδώ και πολύ καιρό γνωρίζουν ότι η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη συνεισφέρουν τα μέγιστα στο λιώσιμο των πάγων στη Γροιλανδία. Μία νέα μελέτη, ωστόσο, αποτυπώνει μια ακόμη πρόκληση για το περιβάλλον και μάλιστα… από κάτω.
Πρόκειται για τις ποσότητες θερμού νερού από τον ωκεανό που ρέει κάτω από τους απέραντους πάγους, και συμβάλει στο λιώσιμό τους με μεγαλύτερη ταχύτητα.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν τη Δευτέρα στο περιοδικό Nature Geoscience από ερευνητές που μελέτησαν μία από τις πολλές «γλώσσες» του παγετώνα Nioghalvfjerdsfjorden – γνωστού και ως 79° βόρειου παγετώνα – στη βορειοανατολική Γροιλανδία.
Μία γλώσσα παγετώνα είναι μια λωρίδα πάγου που πλέει πάνω στο νερό χωρίς να αποσπάται από τον πάγο. Η έρευνα αποκάλυψε ένα υποβρύχιο ρεύμα
πλάτους μεγαλύτερου από ένα μίλι, όπου μεγάλη ποσότητα ιδιαιτέρως
θερμού νερού από τον Ατλαντικό Ωκεανό είναι ικανή να φτάσει κατευθείαν
στους πάγους, επιταχύνοντας την τήξη του.
Το κλίμα της Γης μεταβάλλεται διαρκώς, με ποικίλους ρυθμούς από την
απαρχή του κόσμου, αλλά οι διακυμάνσεις αυτές υπήρξαν αργές, σε σύγκριση
με τις τρέχουσες. Είναι σημαντικό να λάβουμε υπόψη την ταχύτητα αυτής
της διακύμανσης, τη λεγόμενη «χρονική κλίμακα» των αλλαγών, προκειμένου
να κατανοήσουμε τις διαφορετικές επιδράσεις των φυσικών και ανθρωπογενών
δραστηριοτήτων στις τρέχουσες κλιματικές αλλαγές.
Η μέση θερμοκρασία ρυθμίζεται από την ισορροπία μεταξύ της
εισερχόμενης και της εξερχόμενης ενέργειας, η οποία καθορίζει το
ενεργειακό ισοζύγιο της Γης. Ως εκ τούτου, οποιοσδήποτε παράγοντας που
προκαλεί μια αλλαγή στην ποσότητα της εισερχόμενης ή εξερχόμενης
ενέργειας, ο οποίος διατηρείται για μεγάλο χρονικό διάστημα (δεκαετίες ή
περισσότερο), μπορεί να οδηγήσει σε κλιματική αλλαγή. Ορισμένοι από
τους παράγοντες αυτούς θα μπορούσαν να είναι φυσικοί ή ενδογενείς στο
κλιματικό σύστημα, όπως οι αλλαγές στην ηφαιστειακή δραστηριότητα, η
ηλιακή παραγωγή ή η τροχιά της Γης γύρω από τον Ήλιο.
Άλλες αιτίες είναι εξωγενείς στο κλιματικό σύστημα και αναφέρονται ως
«παράγοντες κλιματικής επιδείνωσης», παραπέμποντας στην ιδέα ότι το
κλίμα τίθεται ή ωθείται προς μια νέα, μακροπρόθεσμη κατάσταση. Αυτή
μπορεί να είναι θερμότερη ή ψυχρότερη, ανάλογα με την αιτία της αλλαγής.
Διαφορετικοί παράγοντες επενεργούν σε διαφορετικές χρονικές κλίμακες
και δεν σχετίζονται όλοι οι παράγοντες που οδήγησαν σε αλλαγές στο κλίμα
της Γης στο μακρινό παρελθόν με τη σύγχρονη κλιματική αλλαγή.
Οι δύο φυσικοί παράγοντες που σχετίζονται με τη χρονολογική κλίμακα
της σύγχρονης κλιματικής αλλαγής είναι οι αλλαγές στην ηφαιστειακή
δραστηριότητα και η ηλιακή ακτινοβολία. Οι παράγοντες αυτοί επηρεάζουν
πρωτίστως την ποσότητα της εισερχόμενης ενέργειας. Οι μεγάλες
ηφαιστειακές εκρήξεις που εκπέμπουν τεράστιες ποσότητες σκόνης και
θειικών ενώσεων ψυχραίνουν την ατμόσφαιρα, αλλά η συμβολή αυτή είναι
σποραδική και έχει σχετικά βραχυπρόθεσμες συνέπειες στο κλίμα (με
διάρκεια από λίγους μήνες έως κάποια χρόνια). Οι μεταβολές στην ηλιακή
ακτινοβολία έχουν συμβάλει στις κλιματικές τάσεις κατά τη διάρκεια των
τελευταίων αιώνων, αλλά, από την εποχή της βιομηχανικής επανάστασης, η
επίδραση των αυξημένων επιπέδων των αερίων του θερμοκηπίου στην
ατμόσφαιρα έχει συμβάλει περίπου 10 φορές περισσότερο στον «κλιματικό
εξαναγκασμό» (climate forcing), από την επίπτωση των διακυμάνσεων της
ηλιακής ακτινοβολίας.
Οι διακυμάνσεις σε ωκεάνια ρεύματα ή στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία
(π.χ. το φαινόμενο Ελ Νίνο), μπορούν, επίσης, να επηρεάσουν το κλίμα για
σύντομα χρονικά διαστήματα. Παρ’ όλο που οι διακυμάνσεις αυτές είναι
σημαντικές, λόγω της επίδρασής τους στις ανθρώπινες δραστηριότητες, αφού
προκαλούν θερμότερα έτη και δριμύτερες ξηρασίες ή εντονότερες
βροχοπτώσεις, αυτή η φυσική εσωτερική μεταβλητότητα του κλίματος δεν
συμβάλλει στη μακροπρόθεσμη τάση, η οποία, αντιθέτως, ρυθμίζεται από την
ποσότητα ανθρωπογενών παραγόντων κλιματικής επιδείνωσης και, κυρίως,
από τα αέρια του θερμοκηπίου που προστίθενται στην ατμόσφαιρα.
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι οι φυσικές αλλαγές και μόνο δεν μπορούν
να εξηγήσουν τις αλλαγές στη θερμοκρασία κατά τα τελευταία 50 χρόνια.
Χρησιμοποιώντας υπολογιστικά μοντέλα, αναπαράγουν τους διάφορους
παράγοντες κλιματικής επιδείνωσης (φυσικούς και ανθρωπογενείς), αφού
πρώτα εξασφαλίσουν ότι τα μοντέλα αυτά είναι σε θέση να αναπαραγάγουν
τις αλλαγές θερμοκρασίας που παρατηρούνται στο πρόσφατο παρελθόν.
Όταν τα μοντέλα περιλαμβάνουν μόνον φυσικούς κλιματικούς παράγοντες
(όπως διακυμάνσεις στην ένταση του ήλιου και ηφαιστειακές εκρήξεις), δεν
μπορούν να αναπαραγάγουν με ακρίβεια την αύξηση της θερμοκρασίας που
έχει παρατηρηθεί κατά τον τελευταίο μισό αιώνα. Όταν στα μοντέλα
περιλαμβάνονται ανθρωπογενείς κλιματικοί παράγοντες (αέρια του
θερμοκηπίου), τότε είναι σε θέση να αναπαραστήσουν τις πρόσφατες
αυξήσεις της θερμοκρασίας στην ατμόσφαιρα και τους ωκεανούς.
Όταν οι φυσικοί και οι ανθρωπογενείς κλιματικοί παράγοντες
συγκρίνονται μεταξύ τους, η δραματική συσσώρευση του άνθρακα από
ανθρώπινες πηγές είναι μακράν ο σημαντικότερος παράγοντας κλιματικής
αλλαγής των τελευταίων 50 χρόνων.
